از آزمایشگاه تا کارخانه؛ گره ای که جلوی رشد زیست فناوری بریتانیا را گرفته است
بریتانیا در پژوهش های علمی کم نمی آورد؛ دانشگاه های قدرتمند، دانشمندان خلاق و استارتاپ های جسور کم ندارد. بااین حال، نوآوری زیست فناوری بریتانیا اغلب درست جایی متوقف می شود که باید از یک آزمایش جذاب به محصولی قابل فروش تبدیل شود. کمبود سرمایه گذاری بلندمدت، زیرساخت تولید، نیروی متخصص و مسیر روشن تجاری سازی باعث شده بسیاری از ایده های درخشان هرگز وارد صنعت زیست فناوری نشوند.
مشکل اصلاً این نیست که ایده خوب نداریم. مسئله اینجاست که ساخت یک نمونه آزمایشگاهی با تولید هزاران یا میلیون ها واحد از همان محصول، زمین تا آسمان فرق دارد. چیزی که در یک ظرف کوچک عالی جواب می دهد، ممکن است در مخزن صنعتی پرهزینه، ناپایدار یا حتی غیرقابل کنترل باشد. همین فاصله، خیلی از شرکت های نوپا را وسط راه از نفس می اندازد.
مطالعه مقاله قبلی در دسته بندی کامپوتر با عنوان بررسی پارالل دسکتاپ بهترین راه اجرای ویندوز روی مک.
از نظر علمی عالی، از نظر صنعتی نه چندان آماده
دانشگاه های بریتانیا در زیست شناسی مصنوعی، مهندسی ژنتیک، تولید دارو، کشاورزی پیشرفته و مواد زیستی حرف های زیادی برای گفتن دارند. مقاله های علمی منتشر می شوند، اختراع ها ثبت می شوند و نمونه های اولیه هم توجه سرمایه گذاران را جلب می کنند. روی کاغذ همه چیز امیدوارکننده به نظر می رسد.
اما خروج از دانشگاه تازه شروع دردسر است. تیمی که برای کشف علمی ساخته شده، لزوماً تجربه طراحی کارخانه، مدیریت زنجیره تأمین، کنترل کیفیت یا فروش صنعتی را ندارد. پژوهشگر می داند چطور عملکرد یک فرایند زیستی را بهتر کند، ولی شاید نداند چطور هزینه هر لیتر محصول را به عددی رقابتی برساند.
همین جا تجاری سازی زیست فناوری به مهارت هایی فراتر از علم نیاز پیدا می کند. مهندسی فرایند، اقتصاد تولید، استانداردهای ایمنی، مالکیت فکری، بازاریابی و شناخت مشتری باید کنار هم قرار بگیرند. اگر یکی از این قطعه ها نباشد، کل پازل ناقص می ماند.
دانشگاه ها معمولاً برای کشف و انتشار دانش پاداش می گیرند، نه برای راه اندازی خطوط تولید. از آن طرف، صنعت هم محصولی می خواهد که امتحانش را پس داده باشد. نتیجه؟ یک منطقه خاکستری شکل می گیرد که در آن نه دانشگاه حاضر است هزینه کامل توسعه را بدهد و نه شرکت بزرگ می خواهد ریسک فناوری ناپخته را قبول کند.
دره ای که سرمایه گذارها از آن می ترسند
در مراحل ابتدایی، گرفتن بودجه پژوهشی یا سرمایه اولیه نسبتاً شدنی است. یک ایده تازه، تیم دانشگاهی معتبر و چند نتیجه امیدوارکننده می تواند برای شروع کافی باشد. مشکل زمانی ظاهر می شود که شرکت به چند میلیون پوند برای ساخت واحد آزمایشی، استخدام متخصص و طی کردن مراحل قانونی نیاز دارد.
این مرحله همان چیزی است که خیلی ها آن را «دره مرگ» می نامند. ریسک هنوز بالاست، درآمد مشخصی وجود ندارد و زمان رسیدن به بازار هم ممکن است طولانی باشد. سرمایه گذاران خطرپذیر معمولاً دنبال رشد سریع و امکان خروج در چند سال هستند، درحالی که توسعه یک فرایند زیستی صنعتی می تواند زمان بیشتری بخواهد.
ساخت نرم افزار را می توان با چند نیروی خوب و لپ تاپ شروع کرد، اما زیست فناوری ماجرای دیگری دارد. تجهیزات، مواد اولیه، آزمایش های مداوم و رعایت استانداردها پول می خواهند. حتی تغییر کوچک در مقیاس تولید ممکن است ماه ها آزمایش و کلی هزینه روی دست شرکت بگذارد.
به همین دلیل، بعضی استارتاپ های بریتانیایی بعد از اثبات فناوری به کشورهای دیگری می روند؛ جایی که سرمایه صبورتر، کارخانه آزمایشی یا حمایت دولتی منسجم تری پیدا می شود. در چنین شرایطی، بریتانیا هزینه آموزش نیروی انسانی و تولید دانش را می دهد، اما شغل ها و ظرفیت صنعتی نهایی جای دیگری ساخته می شوند.
مقیاس پذیری فقط بزرگ تر کردن یک مخزن نیست
یکی از برداشت های اشتباه این است که اگر فرایندی در آزمایشگاه جواب داده، کافی است تجهیزات بزرگ تری بخریم. واقعیت خیلی پیچیده تر است. با افزایش مقیاس، انتقال اکسیژن، دما، فشار، آلودگی، سرعت اختلاط و رفتار سلول ها تغییر می کند.
ممکن است یک میکروارگانیسم در حجم چند لیتر محصول خوبی بسازد، اما در مخزن بزرگ بازده آن سقوط کند. شاید ماده اولیه بیش ازحد گران باشد یا تصفیه محصول انرژی زیادی مصرف کند. این مشکلات معمولاً در مقاله دانشگاهی دیده نمی شوند، ولی سود و زیان یک کسب وکار را تعیین می کنند.
برای موفقیت صنعت زیست فناوری باید از همان روزهای اول به تولید فکر کرد. انتخاب سویه زیستی، نوع خوراک، روش جداسازی و حتی محل کارخانه باید با نگاه اقتصادی انجام شود. اگر طراحی فقط برای گرفتن بهترین نتیجه آزمایشگاهی باشد، احتمال دارد فناوری در دنیای واقعی اصلاً صرفه مالی نداشته باشد.
کمبود زیرساخت های میانی
بریتانیا آزمایشگاه های پژوهشی درجه یک دارد و کارخانه های دارویی بزرگی هم در آن فعالیت می کنند. چیزی که کم تر دیده می شود، زیرساخت میانی است؛ یعنی مراکزی که شرکت بتواند بدون ساخت یک کارخانه کامل، فناوری خود را در مقیاس نیمه صنعتی آزمایش کند.
این مراکز باید تجهیزات انعطاف پذیر، تیم فنی باتجربه و امکان اجرای چند نوع فرایند را داشته باشند. وجودشان کمک می کند استارتاپ ها اشتباه های خود را زودتر و با هزینه کم تر پیدا کنند. همچنین داده هایی تولید می شود که برای قانع کردن سرمایه گذار یا مشتری صنعتی ضروری است.
دسترسی به چنین امکاناتی فقط به معنای اجاره یک مخزن نیست. شرکت به مهندس فرایند، کارشناس کنترل کیفیت و افرادی نیاز دارد که قبلاً مسیر انتقال فناوری را طی کرده باشند. تجربه عملی دقیقاً همان چیزی است که نمی شود با مطالعه چند گزارش به دست آورد.
نیروی متخصص هست، اما ترکیب مهارت ها کامل نیست
بریتانیا دانشمندان زیستی فوق العاده ای تربیت می کند، ولی رشد صنعتی تنها با زیست شناس جلو نمی رود. شرکت ها به افرادی نیاز دارند که زبان علم و کارخانه را هم زمان بفهمند؛ کسانی که بتوانند میان پژوهشگر، مهندس، سرمایه گذار و نهاد نظارتی ارتباط برقرار کنند.
کمبود متخصصان تولید زیستی، مهندسان مقیاس پذیری و مدیرانی که سابقه تجاری سازی دارند، روند رشد را کند می کند. استارتاپ کوچک هم همیشه توان پرداخت حقوق رقابتی ندارد. در نتیجه، چند نفر کلیدی باید چند نقش را هم زمان انجام دهند و این وضعیت احتمال تصمیم اشتباه را بالا می برد.
راه حل فقط افزایش تعداد فارغ التحصیلان نیست. دوره های دانشگاهی باید ارتباط بیشتری با مسائل واقعی تولید داشته باشند. کارآموزی در کارخانه، پروژه های مشترک با صنعت و آموزش اقتصاد فرایند می تواند فاصله میان کلاس درس و بازار را کم کند.
از طرفی باید مسیر رفت وآمد نیرو میان دانشگاه و شرکت ها ساده تر شود. پژوهشگری که مدتی وارد صنعت می شود نباید احساس کند آینده دانشگاهی اش را از دست داده است. این جابه جایی دانش و تجربه برای تقویت نوآوری زیست فناوری بریتانیا حیاتی است.
قانون گذاری باید روشن باشد، نه شتاب زده
زیست فناوری بدون مقررات دقیق نمی تواند اعتماد عمومی را حفظ کند. محصولات این حوزه ممکن است با سلامت انسان، محیط زیست، غذا یا داده های ژنتیکی سروکار داشته باشند. بنابراین نظارت جدی لازم است؛ بحثی در این مورد وجود ندارد.
مشکل وقتی شروع می شود که مسیر دریافت مجوز مبهم، پراکنده یا بیش ازحد طولانی باشد. یک شرکت نوپا باید بداند چه آزمایش هایی لازم است، با کدام نهاد صحبت کند و تصمیم نهایی تقریباً چقدر زمان می برد. بلاتکلیفی قانونی می تواند حتی از هزینه تجهیزات هم خطرناک تر باشد.
مقررات هوشمند به معنای حذف کنترل ها نیست. یعنی چارچوبی ایجاد شود که ایمنی را حفظ کند و هم زمان امکان آزمایش مسئولانه فناوری های تازه را بدهد. گفت وگوی زودهنگام میان نهادهای نظارتی و توسعه دهندگان می تواند جلوی ماه ها دوباره کاری را بگیرد.
ثبات سیاستی هم مهم است. سرمایه گذاری صنعتی معمولاً با افق چندساله انجام می شود. اگر قوانین، مشوق ها یا اولویت های دولتی مدام عوض شوند، شرکت نمی تواند برای ساخت کارخانه و استخدام نیرو برنامه ریزی کند.
بازار اولیه؛ حلقه ای که نباید نادیده گرفته شود
حتی بهترین فناوری دنیا بدون مشتری تبدیل به صنعت نمی شود. دولت و شرکت های بزرگ می توانند با قراردادهای اولیه، خرید تضمینی محدود و اجرای پروژه های آزمایشی، ریسک ورود محصولات زیستی به بازار را پایین بیاورند.
برای مثال، اگر یک ماده زیستی جایگزین پلاستیک یا ماده شیمیایی آلاینده باشد، قیمت اولیه آن احتمالاً بالاتر است. مشتریان معمولاً تا وقتی مزیت اقتصادی فوری نبینند، سراغ محصول جدید نمی روند. حمایت هدفمند می تواند به تولیدکننده فرصت دهد حجم تولید را افزایش دهد و هزینه را کاهش دهد.
این حمایت نباید به یارانه دائمی تبدیل شود. هدف، عبور دادن فناوری از مرحله ای است که هنوز کوچک و گران است. بعد از رسیدن به مقیاس مناسب، محصول باید بتواند با کیفیت، عملکرد و قیمت خودش رقابت کند.
در واقع تجاری سازی زیست فناوری از بازار شروع می شود، نه از پایان آزمایش ها. تیم ها باید خیلی زود بفهمند مشتری دقیقاً چه می خواهد، حاضر است چقدر بپردازد و برای تغییر تأمین کننده چه مدرکی لازم دارد. تولید چیزی که خریدار ندارد، هرقدر هم علمی و جذاب باشد، کسب وکار نمی سازد.
چطور می توان این چرخه را درست کرد؟
اولین قدم، هماهنگ کردن اجزای پراکنده اکوسیستم است. دانشگاه، سرمایه گذار، صنعت، دولت و مراکز تولید آزمایشی نباید هرکدام جداگانه حرکت کنند. یک فناوری زمانی جلو می رود که مسئولیت هر مرحله و منبع تأمین هزینه آن مشخص باشد.
سرمایه عمومی می تواند پرریسک ترین بخش مسیر را پوشش دهد و بعد سرمایه خصوصی وارد شود. مدل های سرمایه گذاری مشترک، وام های بلندمدت و حمایت از ساخت واحدهای نمایشی، گزینه های عملی تری از کمک های کوتاه مدت و پراکنده هستند.
همچنین باید موفقیت را فقط با تعداد مقاله، اختراع یا استارتاپ اندازه نگرفت. تعداد فناوری هایی که به تولید پایدار رسیده اند، میزان درآمد صنعتی، شغل های ایجادشده و ظرفیت کارخانه ای شاخص های واقعی تری هستند.
شرکت ها هم باید از ابتدا واقع بین باشند. همه ایده ها قرار نیست به کارخانه مستقل تبدیل شوند. گاهی صدور مجوز، همکاری با تولیدکننده باسابقه یا فروش فناوری بهترین مسیر است. مهم این است که دانش در کشوی آزمایشگاه نماند و به ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل شود.
فرصتی بزرگ که هنوز از دست نرفته است
تقاضا برای داروهای نو، غذای پایدار، مواد کم کربن و فرایندهای تولید پاک در حال افزایش است. بریتانیا دانش پایه، اعتبار علمی و شبکه دانشگاهی لازم برای گرفتن سهم بزرگی از این بازار را دارد. اما اعتبار علمی به تنهایی خط تولید نمی سازد.
برای شکوفایی نوآوری زیست فناوری بریتانیا باید سرمایه صبور، زیرساخت مقیاس پذیری، مقررات قابل پیش بینی و نیروی چندمهارته کنار هم قرار بگیرند. حذف فقط یک مانع کافی نیست؛ چون این زنجیره به اندازه ضعیف ترین حلقه اش قدرت دارد.
اگر این هماهنگی شکل بگیرد، ایده های دانشگاهی می توانند به کارخانه، اشتغال و صادرات تبدیل شوند. اگر نه، همان داستان قدیمی تکرار می شود: کشف در بریتانیا انجام می شود، اما تولید و سود اصلی نصیب کشوری دیگر خواهد شد. خلاصه اینکه علم آماده است؛ حالا نوبت ساختن مسیر صنعتی آن است.
برای دریافت جدیدترین اخبار تکنولوژی با مجله هوش مصنوعی با ما همراه باشید
نظرات کاربران